Wzgórza nad Gorycją

Na północny-zachód od miast Gorycja (Włochy) i Nowa Gorycja (Słowenia) znajduje się jeden z najważniejszych słoweńskich subregionów winiarskich. Stąd pochodzą największe gwiazdy słoweńskiego winiarstwa. Wzgórza na prawym brzegu Soczy były znanym regionem uprawy winorośli już w Średniowieczu. Słoweńska nazwa regionu to Goriška brda, czyli Wzgórza Gorycjańskie.

Wzgórza Gorycjańskie są dziś podzielone między Włochy i Słowenię. Włoska część nazywa się Collio (Wzgórza) i zajmuje obrzeża regionu. Wielu winiarzy na włoskiej stronie jest  także narodowości słoweńskiej. Wystarczy choćby wspomnieć legendy winiarstwa naturalnego: Stanko Radikon i Joško Gravner.

Wzgórza uchodzą za najlepiej rozwinięty subregion winiarski w Słowenii. To właśnie winiarze ze Wzgórz przecierali międzynarodowe szlaki dla słoweńskiego wina. Producenci tacy jak: Movia, Kabaj, Marjan Simčič i Ščurek są rozpoznawalni nie tylko w Słowenii, ale także zagranicą. Jednak bardzo dobrych winiarzy jest tu znacznie więcej, choć nie wszyscy są znani nawet w kraju.

Sekretem sukcesu Wzgórz jest siedlisko. Przede wszystkim klimat. Położony między Alpami i Adriatykiem region korzysta zarówno ze śródziemnomorskiego ciepła jak i górskiego chłodu. Wpływ na jakość win mają też skaliste gleby. W odróżnieniu od Friuli, które znajduje się na piaskach, Wzgórza szczycą się margielami, wapieniami i fliszami. Nie bez znaczenia pozostaje także ukształtowanie terenu. Niskie, ale strome wzgórza powodują powstawanie mikroklimatów na różnych ekspozycjach i wysokościach. Doświadczeni winiarze wiedzą, jak wykorzystywać te różnice. Wina produkowane z wyżej położonych winnic są bardzo zrównoważone, eleganckie z wyższą kwasowością. Winnice znajdujące się niżej dają wina pełne, bogate i z wyższą zawartością alkoholu.

Wzgórza są zaraz drugim najcieplejszym słoweńskim regionem winiarskim i ustępują jedynie Istrii. Choć są geograficznie niewielkie, mogą poszczycić się taką samą ilością winnic, co dużo większa Dolina Wipawy. W obu przypadkach jest to ok. 1800 ha. Charakter tych sąsiadujących regionów różni się już na pierwszy rzut oka. Wzgórza toną w winnicach, które z rzadka są przerywane gajami oliwnymi i sadami owocowymi. Z kolei Dolina Wipawy jest bardziej różnorodna. Winnice znajdują się główne na wzgórzach, najczęściej między lasami. Z kolei na dnie doliny widzimy głównie pola uprawne oraz sady owocowe.

W regionie Wzgórz Gorycjańskich nie znajdziemy w ogóle przemysłu, a największą firmą i głównym pracodawcą jest spółdzielnia winiarska Klet Brda. Do spółdzielni należy ok. 400 rodzin, które uprawiają winorośl na 1000 ha. To ponad połowa upraw w regionie. Klet Brda jest też największym producentem wina w Słowenii (ok. 6 mln litrów rocznie) oraz największym eksporterem. Jej wina można kupić w 26 krajach świata, także w Polsce. Importerem już od wielu lat pozostaje krakowski Dom Wina.

Wzgórza od wieków słyną z win białych. Tradycyjnie uprawiało się tu dwie odmiany: sauvignonasse oraz rebulę. Po II wojnie światowej popularność zdobyły także międzynarodowe szczepy: sivi pinot (pinot gris), chardonnay oraz beli pinot (pinot blanc). Ciemne szczepy zyskały popularność dopiero po wojnie. Najwięcej sadzono merlota. Popularne były także dwa inne bordoskie szczepy: cabernet sauvignon oraz cabernet franc. Wszystkie trzy stanowią składnik najczęściej produkowanych ciemnych kupaży. Cabernet franc w Słowenii zyskał największą popularność właśnie w winnicach Wzgórz Gorycjańskich, w końcu oprócz Istrii, to właśnie tu może w pełni dojrzeć i pokazać swój potencjał. W odróżnieniu od pozostałych subregionów Primorja, w winnicach Wzgórz prawie nie występuje refošk. Coraz większe zainteresowanie budzi jednak inna endemiczna odmiana, czyli pokalca (wł. Schioppettino). Ta rzadka odmiana zyskała niemałą popularność w sąsiednich włoskich regionach Collio i Friuli, dokąd trafiła z opuszczonej winnicy ze Wzgórz w latach 70-tych XX w.

Bliskość Włoch ma duży wpływ na lokalne winiarstwo. Mieszkańcy Wzgórz Gorycjańskich utrzymywali kontakty z sąsiadami z Italii nawet w czasach Jugosławii. Nic dziwnego. Wiele rodzin mieszkających po obu stronach granicy jest spokrewnionych, a nadgraniczni winiarze często mają winnice w obu krajach. Włochy stanowią też największy rynek zbytu dla gorycjańskich winiarzy. Wina ze słoweńskiego regionu są kupowane chętnie przez Włochów z powodu ich wysokiej jakości oraz niższej ceny od win z Collio.

W regionie Wzgórz Gorycjańskich produkuje się wszystkie rodzaje win: musujące, świeże białe, macerowane, czerwone oraz słodkie z suszonych winogron. W ostatnim czasie coraz większą popularnością cieszą się wina macerowane (pomarańczowe). Jest to przede wszystkim zasługa popularności szczepu rebula, który wybitnie nadaje się do produkcji takich win. Wina świeże, produkowane w metalowych kadziach, są wytwarzane przede wszystkim z odmiany sauvignonasse, która w ciepłym klimacie subregionu sprawdza się lepiej niż sauvignon blanc. Pomimo rosnącej popularności rebuli, to właśnie sauvignonasse jest w dalszym ciągu pierwszym wyborem lokalnych mieszkańców, którzy nie zważając na unijne przepisy nadal zamawiają „tokaj”. W lokalnych winnicach znajdziemy także malvaziję, czyli najpopularniejszą jasną odmianę pozostałych primorskich subregionów. Jednak jej popularność na Wzgórzach Gorycjańskich ustępuje zarówno sauvignonasse jak i rebuli.

Coraz więcej producentów przechodzi na uprawę ekologiczną. Biorąc pod uwagę nasycenie winnicami całego regionu jest to dobra decyzja dla zdrowia mieszkańców oraz turystów, którzy coraz chętniej odpoczywają wśród tutejszych winnic. Turystyka stanowi ważny filar lokalnej gospodarki, a coraz więcej winnic oferuje także noclegi. Powstające tu apartamenty i hotele do tanich nie należą, ale włoskiej i niemieckiej klientieli to nie odstrasza. Lokalne władze stawiają na dalszy rozwój turystyki. Prognozy są więc optymistyczne, choć nie przewidziano tu miejsca dla masowej turystyki. Wzgórza mają pozostać butikową destynacją z ofertą najwyższej jakości. Klimat i krajobraz są wymarzone. Są miejsca, gdzie z jednej strony widać Adriatyk z drugiej zaś Alpy, a otaczające wzgórza z zielonymi winnicami dopełniają charakteru wakacyjnej sielanki. W takich warunkach wina smakują najlepiej, o czym przekonują się każdego roku tysiące turystów z całej Europy.